Met meer dan tien jaar ervaring in Noorse sieraden en Wikingsymboliek deelt zij haar kennis met eerlijk en onderbouwd advies.
Het Vegvisir-symbool
Het Vegvisir is een symbool dat veel voorkomt in de Noorse mythologie en de Vikingtraditie. Maar waar komt het vandaan en wat betekent het? Dat ontdekt u in dit artikel.
De oorsprong van de Vegvisir
De Noordse mythologie en de Vikingcultuur zitten vol met symbolen. Een van de oudste daarvan is de Vegvisir. Een deel van zijn oorsprong is mythologisch.
Mythologische oorsprong
Om de oorsprong van het symbool Vegvisir te begrijpen, moeten we teruggaan naar de Vikingrunen. Deze andere symbolen waren een manier om hun ideeën weer te geven en te concretiseren. Ontdekt door Odin, de machtigste van de goden, stelden ze hem uiteindelijk in staat om de betekenis van de Vegvisir te leren tijdens zijn beproeving van ophanging aan de levensboom Yggdrasil.
De manuscripten en grimoires
De Vegvisir verschijnt in verschillende bronnen, wat twijfel en onduidelijkheid schept over zijn ware oorsprong. De Galdrabok is een IJslands grimoire dat 47 spreuken en zegels bevat. Veel kennis over de goden en magie is vastgelegd in dit boek, dat rond de jaren 1600 werd gepubliceerd.
Een aantal tekens is vandaag de dag nog niet verklaard. Ze hadden allemaal een min of meer nauwe band met de goden uit die tijd. Deze goden vreesden overigens de sjamanen, zoals de machtige priesteres en profetes Volva er een was. Freya was overigens de beroemdste van hen. Sommige mensen suggereren dat de Vegvisir is uitgevonden door de Ásatrú, een zeer oude Noordse religie (uit het New Age-tijdperk) die deel uitmaakt van de reconstructionistische beweging. Deze streeft ernaar de polytheïstische religies die bestonden vóór de komst van de monotheïstische religies te doen herleven. Helaas is deze bewering onjuist.
In de Galdrabok wordt de Vegvisir beschreven als een hulpmiddel dat de drager in staat zou stellen niet te verdwalen en de weg naar zijn bestemming terug te vinden. Men moet hiervoor een beroep doen op mystieke krachten die men terugvond in de Vikingmagie.
De tweede bron is het manuscript van Huld. Gecompileerd door Geir Vigfusson in de 19e eeuw, was dit ook een boek met spreuken en symbolen met verschillende krachten. Men moet met name weten dat dit boek controversieel is wat betreft de volledige echtheid ervan. Er zijn namelijk sporen van invloed van het christendom en magie uit Zuid-Europa. Op een pagina van dit verzamelwerk staat geschreven dat als dit teken wordt gedragen, men nooit zijn weg zal verliezen in stormen of slecht weer, zelfs als men zijn weg niet kent. Een afbeelding en de uitleg van de naam zijn overigens ernaast aanwezig.
De Saga van Hrana hrings, een andere IJslandse saga die alleen bestaat in de manuscripten van 1887-1888, maakt direct melding van de Vegvisir:
« Het weer was bewolkt en stormachtig…. De koning keek om zich heen en zag het blauw van de hemel niet… toen nam de koning de Vegvisir in zijn handen en zag waar [de zon] verscheen op de steen… ».
Andere grimoires maken melding van de Vegvisir in het Vikingverleden. Ten eerste is er Het boek der spreuken, vertaald door Galdrakver. Dit is niets anders dan een boek met runenmagie geschreven door Olgeir Geirsson gedurende de jaren 1868-1869. Van de 58 pagina’s die het bevat, is er één gewijd aan het runenkompas. De tekst is overigens gedeeltelijk in het Latijn geschreven, gedeeltelijk in runen:
« Neem dit teken met u mee en u zult niet verdwalen in stormen of sterven door de kou en het slechte weer, en u zult gemakkelijk uw weg vinden in het onbekende. »
Een ander grimoire maakt melding van de Vegvisir. Het draagt overigens dezelfde naam als het voorgaande. De auteur, de plaats en de periode van schrijven zijn echter onbekend. De informatie suggereert dat het waarschijnlijk in de 19e eeuw is geschreven, in de regio Eyjafjord:
« Om te voorkomen dat u verdwaalt: houd dit teken onder uw linkerarm, zijn naam is Vegvísir en het zal u dienen als u erin gelooft, als u gelooft in God en in Jezus. De betekenis van dit teken is verborgen in deze woorden, u zult dus niet het risico lopen om te vergaan. Moge God mij geluk en zegen schenken in de naam van Jezus. »
Deze laatste teksten tonen duidelijk de invloed aan die de christelijke religie heeft gehad op de Vikingtradities.
De betekenis en het gebruik van het symbool
Het eerste gebruik van de Vegvisir blijft tot op de dag van vandaag een mysterie. Geen enkele betrouwbare bron vermeldt het gebruik ervan voor de eerste keer op enig moment in de geschiedenis.
Alles doet echter vermoeden dat het symbool door de Noormannen werd gebruikt voor navigatiedoeleinden. De Vikingen hadden dit hard nodig om door heel Europa te reizen, zowel naar het oosten als naar het westen. Ze gebruikten overigens andere instrumenten zoals de zonnesteen of de schijf van Uunartoq. De zonnesteen lijkt uiteindelijk op een zonnekompas. Deze lijkt niet op de Vegvisir en draagt er geen markeringen van. Maar volgens sommige experts zou het een inspiratiebron achter het symbool kunnen zijn.
Degene die tegenwoordig ook wel Vegvisir-kompas wordt genoemd, is samengesteld uit twee woorden. Het eerste is “Vegur” en betekent weg of pad. Het tweede is “Visir” en staat voor gids. In de IJslandse taal, die grotendeels gebaseerd is op het oude futhark dat door de Vikingen werd gebruikt, betekent Vegvisir reiziger en tekenpost.
De betekenis van zo’n oud symbool in de Noordse mythologie is uiteraard meervoudig. De Vegvisir, een teken van leiding voor navigatie, heeft ook betrekking op de reis die we in ons leven maken. Uiteindelijk is het een waar symbool van bescherming, waardoor we bij elk van onze acties weer op ons levenspad kunnen komen.
Noordse sjamanen gebruikten het als een spiritueel kompas. Dit magische hulpmiddel leidt het hart om de juiste keuzes te maken voor de toekomst. Wanneer iemand zijn geloof in zichzelf had verloren, kon hij de Vegvisir gebruiken. Dit heilige symbool helpt om weer zelfvertrouwen te krijgen.
Om alle deugden van de Vegvisir te verkrijgen, bestond de traditie erin het symbool op het voorhoofd te schilderen. De praktijk werd uitgevoerd bij een persoon die aan een verre reis begon. Dit werd gedaan met bloed, waardoor de verf na verloop van tijd verdween. Maar wat voor soort symbool en schrift droegen de Vikingen op dat deel van het gezicht?
Vikingkompas
De Vegvisir is een symbool dat bestaat uit 8 staven van Vikingrunen. Zijn kracht bevindt zich overigens in elk van zijn 8 stelen. Ze bieden elk verschillende soorten bescherming tegen de vele obstakels en beproevingen die kunnen voorkomen tijdens een zeereis of in het leven. De stelen zijn versierd met cirkels, strepen, punten en halve cirkels die evenveel symbolen als verschillende beschermingen zijn.
Men gelooft ook dat de 8 uiteinden van de stelen de windstreken (Noord, Zuid, Oost, West) en de tussenwindstreken (Noordoost, Noordwest, Zuidoost, Zuidwest) vertegenwoordigen.
Een overtuiging stelt dat door een spijker in het midden van het symbool te plaatsen, het mogelijk zou zijn om zijn weg te vinden. De positie van zijn schaduw ten opzichte van de zon op bepaalde uren van de dag zou de richting aangeven die men moet volgen om te gaan waar men wil. Het zou de Vikingen dus werkelijk hebben geholpen om op zee te navigeren.
Er bestaat een legende die betekent dat de Vegvisir op Viking-drakkars werd getekend om hen te helpen de weg terug te vinden en veilig naar huis te keren.
Tot slot kon het cijfer 8 een directe link zijn met Odin. Zijn paard Sleipnir had namelijk 8 poten en kon zich over de zeeën en in de lucht verplaatsen. Een manier om uiteindelijk nooit zijn weg te verliezen.
Een begeleiding met runen
De cirkel van Vegvisir, die ook wel vikingkompas wordt genoemd, gaat soms vergezeld van runen, die het Noorse alfabet vormden. Deze symbolen kunnen echter verschillende betekenissen hebben en het kan ingewikkeld zijn om ze te begrijpen. Ze verbonden de mensheid met de goddelijke wereld, met name via runenstenen.
Sommige runen verschijnen regelmatig rond de Vegvisir. We vinden bijvoorbeeld:
- ᚦ : genaamd Thurisaz, deze wordt vergeleken met de moderne « e ». Deze rune symboliseert kracht en in het bijzonder die van Thor en zijn hamer. De god verzekerde de bescherming van Asgard tegen vloeken.
- ᚷ : genaamd Gebo, deze werd uitgesproken als een huidige g. Deze rune symboliseert de gift en gastvrijheid.
- ᛖ : genaamd Ehwaz, deze wordt vergeleken met de m die we momenteel gebruiken. Ze heeft verschillende betekenissen: communicatie, reizen, loyaliteit, teamgeest of ook harmonie. Het is dus om een van deze redenen dat deze rune vaak aan de zijde van de Vegvisir is geplaatst.
- ᛉ : genaamd Algiz, deze rune vertegenwoordigt de goddelijke verbinding, bescherming, leiding of ook samenwerking.
- ᛗ : genaamd Mannaz, deze rune vertegenwoordigt de mens en de man.
Deze laatste trekken vaak de aandacht wanneer men de ogen op het Vegvisir-symbool richt.
De artistieke weergave van dit symbool
Archeologische sporen
Het symbool Vegvisir werd gematerialiseerd door een kompas. Het kon aanwezig zijn op vikingjuwelen, wapens, gereedschappen of zelfs amuletten, naast het menselijk voorhoofd.
Omdat zij grote reizigers, plunderaars en handelaren waren, hebben de vikingen exemplaren achtergelaten in heel Europa: Engeland, Normandië of zelfs Rusland. Maar het is in IJsland dat we de meeste archeologische sporen van de Vegvisir terugvinden. Dit laatste land heeft met name veel tradities uit zijn vikingverleden bewaard.
Dat is de reden waarom veel sporen van Vegvisir-kompassen slechts 300 of 400 jaar oud zijn.
Tatoeages
Dit symbool betekende veel voor de Scandinavische bevolking. Daarom, in plaats van het slechts een moment op hun voorhoofd te hebben, lieten sommige Vikingen een tatoeage van het Vikingkompas op hun lichaam zetten.
De Vegvisir gaf zo op elk moment zijn kracht. De Vegvisir-tatoeage kon dan op de schouder, de rug, de borst of de armen worden geplaatst. Deze deugden, die vertrouwen gaven, maakten het mogelijk om alle obstakels van het dagelijks leven het hoofd te bieden en te weten welke keuze men moest maken om het meest geschikte pad te volgen.
En wat als de Vegvisir geen vikingsymbool was?
Hoewel dit onwaarschijnlijk lijkt gezien de verschillende bronnen, is er niets dat erop wijst dat het Vegvisir-kompas werd gebruikt in de tijd van de Vikingen.
De sporen die voortvloeien uit dit symbool, bijvoorbeeld in manuscripten, zijn laat als men ze vergelijkt met het Vikingtijdperk, een periode die men kan omschrijven als de gouden eeuw van de Scandinavische krijgers. De grote concentratie in IJsland heeft historici ertoe aangezet een andere theorie te ontwikkelen.
De Vikingen die het huidige IJsland veroverden, behoorden tot de meest avontuurlijke van hun hele gemeenschap. Sommigen trokken langs de rivieren naar het westen, terwijl anderen naar het oosten vertrokken, de volle zee op, zonder de zekerheid om terug te keren naar hun families.
Men kan tussen haakjes opmerken dat het niet onmogelijk is dat het symbool van uiterlijk en krachten is veranderd door het vele doorgeven en kopiëren.
Het Vikingkompas zou dus de uitdrukking kunnen zijn van deze mannen die over uitzonderlijke moed beschikten, of van degenen die na hen kwamen. Vandaag de dag beschouwen sommige mensen dat het runensymbool niets van zijn doeltreffendheid heeft verloren: zijn kracht maakt het mogelijk om de weg te vinden om moeilijkheden te overwinnen.
De Vegvisir dragen
Dit oude symbool werd aangetroffen op talrijke voorwerpen, zoals archeologische vondsten hebben aangetoond. Op Viking Sieraden Nederland willen wij een eerbetoon brengen aan deze Noordse traditie.
U kunt het dus op uw handen tonen met een Vegvisir-ring omringd door een runencirkel. Een model in de vorm van een raaf is bovendien opmerkelijk. De Vegvisir-ketting zorgt ervoor dat u het symbool dicht bij het hart draagt, voor nog sterkere krachten. De vikingpet met het beschermingsteken is een kledingstuk dat u tegen de zon zal beschermen en een blijvende indruk zal achterlaten op de mensen die u op straat tegenkomt. Om het niet koud te hebben, zal het sweatshirt met het vikingkompas het beste kledingstuk zijn.
Deze set stelt u in staat om uw vikinglook in elke omstandigheid en naar uw eigen smaak te tonen.
