Met meer dan tien jaar ervaring in Noorse sieraden en Wikingsymboliek deelt zij haar kennis met eerlijk en onderbouwd advies.
Ostara | Het verhaal van de Noordse godin van de lente en de dageraad
De Noordse mythologie, en in bredere zin de Germaanse, zit vol met godheden en figuren die verbonden zijn met hun unieke geloof en cultuur. Zonder dat je het misschien weet, is een godin wiens geboorte wereldwijd wordt gevierd, direct verbonden met de Vikingmythologie. Het gaat hier om de godin van de lente, Ostara.
Zoals je wellicht al weet, stond de cyclus van vernieuwing centraal in het geloof van de Vikingen. En Ostara was cruciaal voor dit geloof, aangezien zij symbool staat voor de vernieuwing en de wedergeboorte van alles wat leeft.
Voor velen gaat de oorsprong van deze godin echter terug tot het begin der tijden, misschien zelfs van vóór de Vikingen. In dit artikel vertellen we je de verrassende legende van de godin Ostara. Je zult versteld staan dat we haar geboorte vandaag de dag nog steeds vieren!
Het Noordse verhaal van de godin van de lente
Ostara is de Germaanse godin van de vruchtbaarheid, de dageraad en de lente. In de Noordse mythologie symboliseert haar jaarlijkse komst het begin van dit seizoen, gekenmerkt door de bloei van planten en bomen en het zachtere weer. Volgens de legende ontwaakt zij bij het aanbreken van de eerste lentedag na een lange winterslaap.
Deze godin, die tot de groep van de Vanir-goden behoort, is verbonden met het leven, de aarde en de jeugd. Hoewel er geen historische bronnen zijn die haar expliciet noemen, was het in de Vikingcultuur gebruikelijk om het begin van de lente te vieren. Deze viering is heel bijzonder omdat ze vele symbolen rondom Ostara samenbrengt.
Paashazen en paaseieren behoren tot de twee grote emblemen van het festival van de godin Ostara. Deze viering eert de godin die elk jaar zorgt voor de vruchtbaarheid van koppels, de aarde en de dieren.
Ondanks het feit dat ze wordt geëerd in de Germaanse cultuur, blijft ze een vrij onbekende godin. Omdat geen enkel verhaal uit de Noordse mythologie haar expliciet noemt, is de vraag naar haar werkelijke bestaan lang onderwerp van discussie geweest.
Om het belang van deze godin in de Noordse beschaving echt te begrijpen, moeten we teruggaan naar de oorsprong van Ostara. Ontdek de legende achter de dame van de equinox en de dageraad.
Legende en oorsprong van de godin Ostara: de dame van de equinox
Hoewel we Eostre of Ostara vandaag de dag erkennen als een Noordse godin en bij uitbreiding een Germaanse, moet je weten dat haar bestaan lang omstreden is geweest. Pas in de 8e eeuw beschreef de Engelse monnik Beda Venerabilis haar als de godin van de lente en de vruchtbaarheid in de Scandinavische cultuur.
Daarvoor zijn er geen historische bronnen uit de Vikingmythologie die haar noemen. Voor veel onderzoekers komt dit door de manier waarop Noordse mythen en verhalen werden overgedragen. Het was namelijk gebruikelijk om de Scandinavische folklore via mondelinge overlevering door te geven. Daarom dateren de eerste Noordse historische bronnen pas uit de 12e eeuw na Chr..
Vanwege de schaarse bronnen die over deze godin spreken, houden sommige onderzoekers de hypothese aan dat Ostara nooit een echte godin is geweest. Volgens hen is zij simpelweg een verzinsel van Beda.
Deze theorie blijft zeer onwaarschijnlijk vanwege de haat die christenen koesterden voor heidense tradities, en in het bijzonder de Noordse. Een monnik die heidense overtuigingen categorisch afwees, zou waarschijnlijk niet de moeite hebben genomen om godinnen te verzinnen, en al helemaal niet om haar nobele eigenschappen toe te dichten.
Dat is waarom het verhaal van Ostara wordt bevestigd door Jacob Grimm in 1835 in zijn boek over de geschiedenis van de Germaanse mythologie, “Deutsche Mythologie”. Voor hem was het overduidelijk dat Ostara een echte Noordse godin was. Volgens Grimm had Beda enkel de tradities rondom Ostara en haar cultus nauwkeuriger beschreven.
Hoewel er weinig mythen over Ostara bestaan, was zij een echte godin binnen het Noordse geloof en de heidense religies. Deze godheid zou een van de vele godinnen van de dageraad zijn, geassocieerd met het licht van het leven en vruchtbaarheid.
De betekenis en symboliek van Ostara
Omdat er maar weinig over Ostara bewaard is gebleven, blijven we nieuwe betekenissen en symbolieken van deze godin ontdekken die per volk verschillen. In al deze tradities werd de godin van de dageraad echter aan het begin van elke lente vereerd en geëerd.
Haar naam “Ostara” komt voort uit het Oudnoords “Ost“, wat “Oosten” betekent. Dit is een verwijzing naar de opkomst van de zon en de vernieuwing van het leven. Daarom wordt ze vaak de godin van de dageraad of het licht genoemd. Haar Angelsaksische variant, Eostre, werd zelfs gebruikt om het beroemde paasfeest “Easter” te benoemen.
Bovendien is Ostara het evenbeeld van de lente. Ze wordt beschreven als een jonge vrouw in de bloei van haar leven, vrolijk en stralend. Gehuld in een bloemrijke en groene outfit kan geen enkele Noordse godin tippen aan haar schoonheid. Ze wordt bovendien vergezeld door dieren en magische feeën die de komst van de lente aankondigen.
Deze schijnbare kwetsbaarheid en zachtheid verbergen echter een soms zeer wispelturig karakter. Net zoals het mooie lenteweer snel kan omslaan in regen, kan haar vrolijke karakter snel veranderen.
Hoewel ze de godin van de lente en de dageraad is, deelt Ostara veel kenmerken met andere Noordse godheden van de vruchtbaarheid, in het bijzonder de godin Freyja. Daarom stellen sommige onderzoekers dat Ostara een vorm van Freya zou kunnen zijn. Anderen vergelijken haar dan weer met de Noordse godin van de jeugd en schoonheid, “Iduna“.
Hoewel haar oorsprong onduidelijk is, heeft haar cultus tot op de dag van vandaag overleefd. Deze godin bezit dus een unieke symboliek die we voor het eerst ontdekken via de Vikingtradities.
De oorsprong van de paashaastraditie
Hoewel het constant wordt gekoppeld aan de christelijke cultuur, heeft het paasfeest toch merkwaardige wortels. Verschillende elementen wijzen er namelijk op dat het in werkelijkheid verbonden is met de legende van Ostara.
Denk bijvoorbeeld aan de Duitse oorsprong van de term “Ostern”. De stam wijst naar een pre-christelijke oorsprong, daterend uit het Vikingtijdperk.
Als we dieper graven, ontdekken we in historische bronnen een viering uit het Vikingtijdperk die op de onze lijkt. Bij de Germaanse volkeren werd de godin van de vruchtbaarheid jaarlijks vereerd in de maand april, de maand waarmee ze wordt geassocieerd.
Deze godin is niemand minder dan Ostara, die symbool staat voor de opkomende zon en het paarseizoen van dieren. Tijdens dit heidense feest waren er verschillende tradities die als inspiratie dienden voor het paasfeest:
- De klokken luiden om de komst van de lente aan te kondigen en de natuur te wekken.
- Offers brengen aan Ostara: dit zijn de beroemde paaseieren die symbool staan voor voortplanting en vruchtbaarheid. Ze worden aan de aarde gewijd om de oogst van het seizoen te zegenen.
- De lenteschoonmaak organiseren, die zowel fysiek als spiritueel plaatsvindt. Men versiert de huizen met de mooiste seizoensbloemen om boze geesten en negatieve energie te verdrijven.
- Tot slot draagt men oude teksten voor. Deze aanroepingen zegenden de plaatsen en zuiverden de sfeer.
Gezien de gelijkenissen tussen beide feesten, geloven steeds meer mensen dat Pasen geïnspireerd is door de viering van Ostara. Wat ons bereikt heeft, is in feite een praktijk die duizenden jaren teruggaat en die bewaard en opnieuw uitgevonden is in een andere vorm.
De cultus en de viering van de geboorte van Ostara
Pasen is niet de enige viering die aan Ostara is gekoppeld. In feite zou ook de lente-equinox, die rond 20 maart plaatsvindt, van heidense oorsprong zijn.
Een kleine astrologische opfrisser is op zijn plaats! De equinox is het moment waarop de zon van het ene aardse halfrond naar het andere gaat, oftewel wanneer ze de evenaarlijn passeert. Op deze dagen van het jaar is de dag even lang als de nacht.
Het is niet te verwarren met Pasen, dat wordt gepland volgens de kerkelijke kalenders. Meestal valt Pasen op de eerste zondag na de eerste volle maan die volgt op de lente-equinox.
Bij elke lente-equinox, wanneer dag en nacht even lang zijn, komt Ostara naar de wereld van de stervelingen. Ze brengt de eerste zonnestralen van de lente en overal waar ze komt, brengt ze vruchtbaarheid en overvloed.
Deze dag markeert ook het begin van de viering van haar komst, die de naam “Het Ostara-feest” draagt. Tijdens dit festival offert men de godin konijnen, haar heilige dier, en schildert men eieren in verschillende kleuren.
Dit is dus de legende van Ostara, godin van de vruchtbaarheid in de Viking- en Germaanse cultuur. Haar verhalen en tradities houden stand en vormen een integraal onderdeel van het Viking-erfgoed.
